Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Davası

Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası; Miras hukukunda en sık rastlanan uyuşmazlıklardan biridir. Bu davada iptale esas olan şey ise miras bırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı muvazaalı işlemlerdir. Uygulamada muris muvazaası veya mirastan mal kaçırma olarak adlandırılan bu durumda, miras bırakan gerçekte bir bağış yapmak isterken tapuda işlemi satış ya da ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi farklı bir hukuki işlem şeklinde gösterir. Böylece görünürde hukuki geçerliliği olan bir temlik yapılmış gibi görünür; ancak amaç, mirasçıları mirastan mahrum etmektir.

Bu şekilde yapılan işlemlerin hukuki geçerliliği tartışmalı olup, mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açarak taşınmazın yeniden miras bırakanın terekesine dahil edilmesini talep edebilirler. Bu dava, mirasçılar arasında hakkaniyetin sağlanması ve gerçek iradenin ortaya çıkarılması açısından büyük önem taşır.

Ankara miras avukatı için bizimle iletişime geçin.

Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma) Kavramı

Muris muvazaası, miras bırakanın mirasçılarını aldatma kastıyla taşınmazını üçüncü kişilere devretmesi ve bu devri gerçekte olmayan bir satış veya bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. Buradaki temel amaç, mirasçıların pay almasını engellemektir. Gerçekte ise miras bırakan ile karşı taraf arasındaki işlem bağış iradesine dayanır; fakat bağışın mirasçılar açısından sonuç doğurmaması için satış gibi gösterilir. Bu nedenle muris muvazaası nispi muvazaa niteliğindedir.

Muris Muvazaasının Unsurları

1. Görünürdeki İşlem: Tapuda yapılan satış veya bakma sözleşmesi gerçeği yansıtmaz; karşı taraf bedel ödemez ve işlem sadece şeklen yapılmıştır.
2. Muvazaa Anlaşması: Miras bırakan ve karşı taraf, işlemin gerçekte farklı olduğunu bilerek anlaşmışlardır.
3. Gizli Sözleşme: Taraflar arasında aslında bağış ilişkisi vardır; ancak bu durum saklanır.
4. Üçüncü Kişileri Aldatma Kastı: Mirasçıların miras hakkından yoksun bırakılması

Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Davası Nasıl Açılır?

Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası, miras bırakanın muvazaalı işlemle üçüncü kişiye devrettiği taşınmazın tapu kaydının iptali ve terekeye geri dönmesi amacıyla açılır. Mirasçıların bu davayı açabilmesi için:

Miras bırakanın vefat etmiş olması,  Mirastan feragat etmemiş olmaları,  Redd-i miras yapmamış olmaları,

Mirastan çıkarılmamış olmaları gerekir. Dava sonucunda, taşınmaz miras bırakanın terekesine geri döner ve mirasçılar paylarını alabilir.

Tapu İptal ve Tescil Davasının Hukuki Niteliği

Tapu iptal ve tescil davası, tapu kaydının hukuka uygun hale getirilmesi amacıyla açılan ayni hakka ilişkin davalardandır. Muris muvazaası nedeniyle açılan davalarda konu yalnızca tapulu taşınmazlardır. Tapusuz taşınmazlar için bu dava açılamaz. Bu davalarda: Devrin muvazaalı olduğu, İşlemin görünürde satış olsa da gerçekte bağış niteliği taşıdığı, Mirasçıların açık şekilde hak kaybına uğradığı ispatlanır.

Muris Muvazaası Davasını Kimler Açabilir?

Dava açma hakkı olan kişiler aşağıda detaylı bir şekilde belirtilmiştir:

• Yasal mirasçılar (saklı paylı olsun olmasın), Atanmış mirasçılar,
• Evlatlık ve altsoyu,
• Velayet altındaki küçüğün yasal temsilcisi, Yabancı uyruklu mirasçılar.

Dava açamayacak kişiler ise Mirastan feragat edenler, Redd-i miras yapanlar ve Mirastan çıkarılmış olanlardır.

Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Davasında ZamanAşımı Var Mıdır?

Muris muvazaası nedeniyle açılan tapu iptal ve tescil davası, taşınmazın aynına ilişkin olduğundan herhangi bir zamanaşımına tabi değildir. Mirasçılar, muvazaalı işlem üzerinden yıllar geçmiş olsa dahi dava açabilir.

Yargıtay’ın Muris Muvazaası Saymadığı Durumlar

Aşağıdaki hallerde Yargıtay muris muvazaası bulunduğu kanaatine varmamaktadır:

•  Miras bırakanın bakılmak amacıyla taşınmazını devretmiş olması,  Miras bırakan sağken açılan dava kesin hükümle reddedilmişse,
•   Murisin mallarını mirasçılar arasında denkleştirme veya paylaştırma amacı varsa,
•   Taşınmaz gerçek bedeline yakın bir bedelle satılmışsa. Bu gibi durumlarda mal kaçırma kastı bulunmadığı kabul edilir.

Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?

Miras bırakanın gerçek niyetinin satış değil, bağış olduğunu ortaya koymak çoğu zaman kolay değildir. Bu nedenle muris muvazaasının tespitinde mahkemeler çeşitli ölçütlerden yararlanır. Mahkemenin davayı kabul edebilmesi için, miras bırakanın taşınmazı bedelsiz olarak devretmeyi amaçladığı, ancak mirasçılardan mal kaçırmak için işlemi tapuda satış şeklinde gösterdiğinin somut delillerle ortaya konulması gerekir. Muvazaa iddiası, Yargıtay içtihatları doğrultusunda her türlü delille ispatlanabilir. İspat sürecinde özellikle taşınmazın bulunduğu bölgenin örf, adet ve sosyolojik yapısı dikkate alınır. Örneğin bazı yörelerde kız çocuklarının mirastan pay almaması yönündeki geleneksel uygulamalar, murisin taşınmazlarını sağlığında erkek çocuklarına devretmesine zemin hazırlayabilir. Bu tür sosyolojik olgular, mahkemenin değerlendirmesinde önemli role sahiptir.

Mahkeme, uyuşmazlığı aydınlatmak için tanıkları dinler ve tarafların aile içi ilişkilerini, miras bırakanın yaşam biçimini ve hayatın olağan akışını inceler. Tanık beyanları, murisin gerçek iradesini anlamada kritik öneme sahiptir.

Ayrıca devir işlemine ilişkin tapu kayıtları, satış sözleşmeleri ve diğer resmi belgeler tapu müdürlüğünden getirtilir. Tarafların ekonomik durumları değerlendirilir; özellikle davalının söz konusu taşınmazı satın alabilecek mali güce sahip olup olmadığı incelenir. Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek piyasa değeri karşılaştırılarak işlemdeki çelişkiler tespit edilir.

Tüm bu verilerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda mahkeme, murisin gerçek iradesinin bağış olduğu, işlemin satış gibi gösterilerek mirasçılardan mal kaçırma amacının bulunduğu kanaatine ulaşırsa, muvazaanın ispatlandığına hükmeder ve tapu kaydının iptaline karar verir.

Muris muvazaasına ilişkin Yargıtay kararları, dava dilekçesi veya cevap dilekçesi hazırlanması gibi konularda daha ayrıntılı bilgi almak için Ankara miras avukatı danışmanlık hizmeti talep etmeniz tavsiye edilmektedir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Muris muvazaası nedeniyle açılacak tapu iptal ve tescil davalarında: Görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. (kesin yetki) Nitekimtaraflar farklı bir yetki kararlaştıramaz; HMK m.12 gereğince bu yetki kamu düzenine ilişkindir.

Tenkis Davası Nedir?

Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası reddedilme ihtimaline karşı, mirasçıların dava dilekçelerinde hilafında hüküm verilmesi halinde tenkis talebinde bulunduklarını ayrıca belirtmeleri yararlı olacaktır. Böylece muris muvazaası iddiası kabul edilmese dahi, miras bırakanın tasarruf oranını aşan kazandırmalarının azaltılması talebi değerlendirmeye alınabilir. Tenkis davası; kural olarak saklı paylı mirasçıların, istisnai olarak ise bu mirasçıların alacaklılarının, miras bırakanın saklı payları ihlal eden sağlararası veya ölüme bağlı kazandırmalarının etkisinin azaltılmasını talep ettikleri bir dava türüdür. Bu dava ile murisin tasarruf özgürlüğünün sınırlarını aşan işlemler hukuken geçersiz hâle getirilebilir. Açılan dava sonucunda hak ve menfaat kaybı yaşanmasının önüne geçmek için dava sürecinin Ankara miras avukatı hukuki danışmanlığı alınarak yürütülmesi önem arz etmektedir.

Tenkis Kararının Etkisi

Mahkeme tarafından tenkis talebinin kabul edilmesi durumunda; miras bırakanın yaptığı bazı kazandırmalar (bağış, satış, devir vb.) mirasın açıldığı tarihten itibaren geriye etkili olacak şekilde kısmen veya tamamen hükümsüz hâle getirilir. Böylece saklı paylı mirasçıların hakları korunmuş olur.

Muris Muvazaası Davası ile Tenkis Davası Arasındaki Farklar

Aşağıda genel ve önemli hatları ile hazırlanmış karşılaştırma tablosunda muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası ile tenkis davası arasındaki farklar gösterilmiştir.

Muris Muvazaası Davasında Avukatın Önemi

Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası teknik bilgi, güçlü delil toplama becerisi ve uzmanlık gerektirir. Ankara avukat tarafından yürütülmesi: Delillerin doğru hazırlanmasını, Sürecin usulüne uygun ilerlemesini ve hak kaybının önlenmesini sağlar. Özellikle tanık delilleri, ekonomik incelemeler ve murisin gerçek iradesinin ortaya çıkarılması davanın başarı oranını doğrudan etkiler.

SIKÇA SORULAN SORULAR

1- Muris muvazaası nasıl ispatlanır?

Muris muvazaası her türlü delille ispatlanabilir. Mahkeme;

2- Muris muvazaası davası hangi durumlarda açılır?

Miras bırakanın taşınmazı gerçek değerinin çok altında devretmesi, Görünürde satış yapıp gerçekte bağış yapmak istemesi, Bir mirasçıya diğerlerine göre aşırı kazandırma sağlaması, Bir mirasçıyı mirastan mahrum bırakmak için taşınmazları üçüncü kişilere devretmesi.

3- Muris muvazaası davasını kimler açabilir?

Yasal mirasçılar (altsoy, anne-baba, eş) ve atanmış mirasçılar bu davayı açabilir. Mirasçı olmayan kişiler muris muvazaasına dayanarak dava açamaz.

4- Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası için zamanaşımı var mı?

Hayır. Muris muvazaası davalarında herhangi bir zamanaşımı süresi yoktur. Murisin ölümünden sonra her zaman dava açılabilir.

5- Muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil talebi reddedilirse ne olur?

Muris muvazaası ispatlanamazsa, dava reddedilir. Bu ihtimale karşı mirasçıların dava dilekçesinde “hilafında karar verilirse tenkis taleplerinin bulunduğunu” belirtmeleri önemlidir. Böylece saklı pay ihlali varsa, tenkis hükümleri uygulanabilir.

6- Muris muvazaası davasında tanık önemli midir?

Evet. Tanıklar çoğu zaman davanın sonucunu belirleyen unsurdur. Tanıklar; Miras bırakanın gerçek amacını, Aile içi ilişkileri, Devir işlemindeki gerçek durumu açıklayarak mahkemenin kanaat oluşturmasını sağlar.

7- Satış bedelinin düşük olması muris muvazaası için yeterli midir?

Tek başına yeterli değildir ancak önemli bir delildir. Satış bedelinin gayrimenkulün gerçek değerine oranla çok düşük olması hâkimde kuvvetli şüphe uyandırır ve diğer delillerle birlikte muvazaayı ispatlayabilir.

8- Miras bırakan yaşlı veya hasta ise bu durum dava sonucunu etkiler mi?

Evet. Miras bırakanın akıl sağlığı, yaşlılık, hastalık ve bakım ihtiyacı gibi hususlar, devrin gerçek niteliğinin değerlendirilmesinde önemli rol oynar.

Miras bırakanın bir çocuğuna daha fazla mal bırakması her zaman muris muvazaası sayılır mı? Hayır. Miras bırakan dilediği kişiye mal bırakabilir. Ancak amaç diğer mirasçıların mirastaki haklarını ortadan kaldırmak ise ve işlem görünürde satış olsa bile gerçekte bağış ise bu muris muvazaasıdır.